Tag Archives: krzysztof tomasik

Krzysztof Tomasik na „Różowych okularach PRL-u”

W najbliższy poniedziałek, 25 czerwca, w krakowskim Bunkrze Sztuki (plac Szczepański 3A) gościem „Różowych okularów PRL-u” będzie Jerzy Nasierowski. Rozmowę z nim poprowadzi związany z Krytyką Polityczną badacz polskiego homoseksualizmu,  Krzysztof Tomasik. 

gejerel25 czerwca to także dzień premiery nowej książki Krzysztofa Tomasika, „Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u”. Jak pisze wydawca, książka Krzysztofa Tomasika to kopalnia wiedzy na temat homoseksualizmu w PRL i konstruowanych wokół niego opowieści. Autor wertuje reportaże, zapomnianą literaturę, akta spraw sądowych, wypowiedzi autorytetów i polityków, pamiętniki i listy. Śledzi ów niezbadany dotychczas dyskurs i daje nam wgląd w sprawy, o których nie pisali literaturoznawcy, historycy ani badaczki kultury. Jedną z centralnych postaci w budowanej przez Tomasika współczesnej narracji o homoseksualnym PRL-u jest właśnie Jerzy Nasierowski. Spotkanie tych dwóch postaci w Krakowie pozwala na wysunięcie śmiałej tezy – nieoficjalna premiera ważnej pozycji dla badań nad historią LGBT będzie miała miejsce nigdzie indziej, jak na „Różowych okularach PRL-u”.

Na poniedziałkowe spotkanie Krzysztof Tomasik zapowiedział pokaz zdjęć z archiwum Jerzego Nasierowskiego. Namiastka poniżej: fotografia z prywatnego archiwum pisarza, początek lat 60-tych:

jerzy_nasierowski

Krzysztof Tomasik (1978) – publicysta, biografista, badacz polskiego homoseksualizmu. Autor książki „Homobiografie” (2008) i redaktor zbioru PRL-owskich reportaży „Mulat w pegeerze” (2011). Prowadzi seminaria biograficzne na Uniwerytecie Krytycznym Krytyki Politycznej i wykłada na Queer Studies w KPH. Współgospodarz audycji „Lepiej późno nią wcale” w radiu Tok Fm. Właśnie ukazała się jego najnowsza książka „Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u” (2012).  

Dodaj komentarz

Filed under galeria, zapowiedzi spotkań

Spotkanie z Jerzym Nasierowskim

Projekt „Różowe okulary PRL-u. Queer Cafe” dobiega końca. Przed nami ostatnie spotkanie, więc jeśli nie miałaś/nie miałeś jeszcze okazji wziąć z nami udziału w odkrywaniu „innego” PRL-u – masz świetną możliwość, by to nadrobić. 25 czerwca (poniedziałek), o godzinie 18:00, naszym gościem będzie aktor i pisarz, Jerzy Nasierowski. Rozmowę z nim w Galerii Bunkier Sztuki (pl. Szczepański 3A, Kraków) poprowadzi Krzysztof Tomasik, autor książki, która lada moment będzie miała swoją premierę – „Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u” (Wydawnictwo Krytyki Politycznej). Przypominamy także o konkursie literackim Ciąg dalszy nastąpi, w którym Waszym zadaniem jest dokończenie opowiadania Jerzego Nasierowskiego „Pyszczek w pyszczek”.

zbrodnia iPo cyklu wykładów, podczas których wraz z ekspertami i ekspertkami szukaliśmy nieheteronormatywnych kodów w kulturze Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, pora na spotkanie ze świadkiem tamtych czasów. Znaczenie historii mówionej w badaniach nad okresem socjalizmu w Polsce podkreślane przez nas było wielokrotnie. Uczestniczki i uczestnicy obozu badawczego „PRL-owskie historie miłości między Innymi” realizowanego przy Instytucie Socjologii UJ za swój cel obrali oddanie głosu osobom homoseksualnym i biseksualnym, które w okresie PRL-u przeżywały swoją miłość.  Tymczasem historia Jerzego Nasierowskiego opisana w „Zbrodni i…”*, choć zbudowana wokół jego kryminalnych poczynań, które z dobrze zapowiadającego się aktora uczyniły jedną z bardziej kontrowersyjnych postaci lat 70-tych, jest historią miłosną. Nasierowski, zapytamy przez Piotra Mareckiego w wywiadzie dla magazynu Ha!art (nr 22, Kraków 2005) o to, co dzisiejszy czytelnik wyczyta z książki „Zbrodnia i…”, odpowiada:

Może wiedzę, jak dawać sobie radę w sytuacjach bez wyjścia? Na ogół nie mamy pojęcia jacy możemy być silni, wytrwali, przebiegli. Idzie zły czas, wszędzie. Zniecierpliwione narody chcą zbawców – dyktatorów… Więc szczególnie młodym czytelnikom warto liznąć poprzez „Zbrodnię” coś o „prawach” śledztwa, kryminału; coś o konfidentach. O adwokatach! Ale nigdy za mało wiedzieć o miłości. A tej w „Zbrodni” dużo. Czy miłość homo czy hetero, to przecież jeden diabeł. Cudowny! W mojej do hydraulika nie żal mi ani 10 lat ciupy ani utraconego majątku. Niczego. 

jerzy nasierowski

„Zbrodnia i…” opowiada o burzliwym dla autora okresie PRL-u. Nasierowski nosił wtedy wiele masek: aktora, homoseksualisty, skandalisty, celebryty. W polskiej literaturze nieznane oblicze PRL-u odsłoniło „Lubiewo” Michała Witkowskiego; jeszcze inne pokazał wydany po latach „Tajny dziennik” Mirona Białoszewskiego. Nasierowski proponuje własną, oryginalną narrację, nie poddając się łatwym klasyfikacjom i nie pozwalając przejść obojętnie obok swojej historii.

Na historię PRL-u spojrzymy przez różowe okulary jeszcze raz, w najbliższy poniedziałek. Zapraszamy do Bunkra Sztuki! 

Jerzy Nasierowski – ur. 1933 r., aktor i pisarz. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Występował w rolach filmowych, m.in. w filmie Zamach, Godzina pąsowej róży, Ranny w lesie. W 1973 r. został skazany na 33 lat więzienia za współudział w zabójstwie popełnionym przez jego młodego kochanka (opuścił więzienie po prawie 11 latach). Proces Nasierowskiego był jednym z najgłośniejszych w Polsce lat 70-tych. Podczas odbywania kary napisał powieść „Zbrodnia i…” (1988). Opublikował także słynną trylogię: „Nasierowski, ty pedale, ty Żydzie”, „Nasierowski, ty antychryście”, „Nasierowski, ty…”, próbę autobiografii „Nie moje życie” oraz wspomnienia więzienne „Romeo & Romeo”. Po 1990 r. występował w epizodycznych rolach, m.in. w filmach „Pora na czarownice”, „Moja Angelika” i „Chłopaki nie płaczą”. Jerzy Urban określił Nasierowskiego „pierwszym pedałem III Rzeczpospolitej”.

* Korporacja Ha!art wznawia Zbrodnię i… Jerzego Nasierowskiego w wersji elektronicznej (format PDF). Premiera 25 czerwca 2012.

1 komentarz

Filed under zapowiedzi spotkań

„Ciąg dalszy nastąpi” – dokończ opowiadanie Jerzego Nasierowskiego

Mamy przyjemność ogłosić konkurs zatytułowany Ciąg dalszy nastąpi, w którym Waszym zadaniem jest dokończenie fragmentu opowiadania „Pyszczek w pyszczek” – tekstu podarowanego „Różowym okularom PRL-u” przez Jerzego Nasierowskiego. Na ciąg dalszy czekamy do dnia zakończenia projektu, tj. 25 czerwca, podczas którego naszym gościem w Galerii Bunkier Sztuki w Krakowie będzie właśnie pisarz i aktor Jerzy Nasierowski. Rozmowę z nim poprowadzi Krzysztof Tomasik, autor książki „Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u”. Opowiadania prosimy przesyłać na adres: fundacja.wolontariat@gmail.com

Najciekawsze teksty zostaną opublikowane na naszym blogu, a ich autorzy otrzymają zestawy książek wydawnictwa Krytyki Politycznej: ”Zakazane miłości. Seksualność i inne tabu” Marty Konarzewskiej i Piotra Pacewicza, ”Nieobecni” Bartosza Żurawieckiego oraz “Lata walk ulicznych” Michała Zygmunta.

Oto fragment opowiadania „Pyszczek w pyszczek”. Jak może potoczyć się ta historia?

/…/ Na całym (wszech)świecie, nocą, pewne ogrody czy parki mają (zawsze miały) swoje drugie życie z pedałami. Za młodu, grubo po zachodzie słońca, czasem się zakradałem w któreś tajemne haszcze. Och, mężczyznę nachodzą różne kaprysy. Ale czemu mało który pedał (lub półpedał) się przyzna, nawet przed zaprzyjaźnio­nym „zboczeńcem”, że kocha się gzić po omacku w ta­kich małpich gajach? Nawet ja często grzęznę w obłudzie. A ta parkowa żądza chyba mi dziś wróciła…
O zmroku, jak wegetariański wampir, lezę do ulubionego parku. To jest po prostu cudowne. Żadnych tam la­tarń i te przemykające cienie samotnych mężczyzn; zbli­żają się, odchodzą. Zwyrodniałe ćmy, bo lgnące do ciem­ności. Zieleń już się całkiem zagęściła, więc te 5-6 krążących postaci nie narusza spokoju nieruchomych pni drzew i krzaków.
Jakiś młody, elegancki mężczyzna tak się przemyka z teczką w ręku! Makler po dyżurze na sąsiedzkiej gieł­dzie?… Okazuje się z bliska przystojny, ślicznie pach­nący. Nie zraża go, że ja śmierdzę czosnkiem. Stoimy za poplątanym konarami drzewem przy ogrodzeniu, mając cały park na oku. Bo przecież tam przychodzą na swoje łowy i młode bandziory…
W takiej anonimowej półciemności, twierdzę, doznaje się nieosiągalnej inaczej więzi międzyludzkiej. To więź czystego piękna, prócz niejako rozwiązłej łapczywo­ści, do której, być może, zmusza miejsce i czas.
Trzymając się z ma­klerem za ręce, ciągle je kur­czowo ściskając, my, zrośnięte ramieniem i biodrem przecie najprawdziwsze samce, robimy to sobie wolnymi rękami, do lepszego skutku niż ten neokapitalizm.
Prócz tego, że makler miał teczkę (odstawił ją), był raczej inteligentny, choć nie wyrzekł ani słowa.
Ja szepnąłem na samym początku, że tam na skraju parku będzie bez­pieczniej. Bo on pierwszy zbliżył się do mnie w tej najciemniejszej kępie drzew. Ale kiedy już szliśmy pod ogrodzenie przez połać trawy oświetlonej wątłym księżycem, on, 22-3-latek, widział mnie, starego, dokładnie?

Czekamy na Wasze zgłoszenia! Jednocześnie podajemy informację, że niedostępna w sprzedaży, bestsellerowa powieść Jerzego Nasierowskiego „Zbrodnia i…” zostanie wznowiona przez Korporację Ha!art w wersji elektronicznej (format PDF). Premiera 25 czerwca 2012.

Dodaj komentarz

Filed under konkursy

Parametry ukrycia. Homoseksualiści i PRL – relacja ze spotkania #2

Podczas naszego kolejnego spotkania Błażej Warkocki zastanawiał się nad obecnością/brakiem narracji o homoseksualistach w PRL-u. Wydaje się, że pośród wielu dostępnych świadectw dotyczących PRL-u, te o homoseksualistach nadal pozostają w ukryciu; brak chociażby historyczno-naukowych opracowań dokumentów związanych z akcją Hiacynt.

blazej warkockiBłażej Warkocki

Coraz częściej ukazują się dzienniki z tamtego okresu np. autorstwa Anny Kowalskiej, Marii Dąbrowskiej, Jana Lechonia, Jarosława Iwaszkiewicza czy też ostatnio -€“ Mirona Białoszewskiego. Ważną, otwierającą rolę w eksploatacji tego tematu utorowała w Polsce XXI wieku powieść Michała Witkowskiego „Lubiewo”. Do homobiografii w swoich książkach powraca sam Warkocki, a także Krzysztof Tomasik, przepisując życiorysy znanych osób z kręgu literatury, poprzez nieznane dotąd fakty z ich biografii.

W dyskursie naukowym stykają się ze sobą dwa odmienne podejścia: jedno, reprezentowane m.in. przez Wiesława Kota, które zakłada, że w polskiej literaturze rodzime dzieła o tematyce homoerotycznej są po prostu słabe, stąd często się o nich nie pamięta; albo też podejście zgoła odmienne, którego przedstawicielem jest np. szwajcarski badacz German Ritz, który z kolei uważa, że dyskrecja polskich wątków homoseksualnych pozwoliła im na wejście do kanonu polskiej literatury i zaistnienie w szerokim obiegu.

widownia2
Warkocki przyglądał się także jednej z najpopularniejszych polskich komedii – „Seksmisji” Juliusza Machulskiego (wykład odbył się dokładnie w 28 rocznicę premiery filmu, która miała miejsce 14 maja 1984 roku), poszukując w niej jawnych i ukrytych tropów homoseksualnych oraz możliwości jej odczytania w tym kluczu. Premiera (i niezwykła popularność) komedii Machulskiego zbiegła się w czasie z kształtowaniem się w Polsce homoseksualnego dyskursu emancypacyjnego. Nadal jednak wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi: dlaczego nie mamy świadectw historii mówionej z tego okresu? Co jeszcze uda się odkryć, a gdzie na zawsze pozostaną białe plamy? Odpowiedzi na te pytania poszukamy także podczas naszych kolejnych wykładów.

*

BŁAŻEJ WARKOCKI. THE PARAMETERES OF HIDING. HOMOSEXUALS AND PRL

During that meeting Błażej Warkocki was considering presence/absence of narrations about homosexuals in PRL. It seems that among many testimonials concerning PRL those about homosexuals still remain in concealment, there aren’t even any historical and scientific studies on documents related to Hyacinth Action.

More and more diaries from that time are published, for example those of Anna Kowalska, Maria Dąbrowska, Jan Lechoń, Jarosław Iwaszkiewicz and recently Miron Białoszewski. Important in exploration of this subject in 21st. century Poland is a novel by Michał Witkowski “Lubiewo”. Warkocki and Krzysztof Tomasik also refer to homobiographies in their books by analysing lives of famous individuals in the circle of literature through unknown  facts from their biographies.

Two different approaches meet in scientific discourse: first one represented by Wiesław Kot who assumes that in Polish literature homoerotic works are simply poor so they are often unremembered. The other approach is represented by Swiss researcher German Ritz who maintains that discretion of Polish homosexual plots made them possible to enter the canon of Polish literature.

Warkocki deliberated one of the most popular Polish comedies – Juliusz Machulski’s “Seksmisja” – trying to find open and hidden homosexual tracks and possible interpretations. Premiere and unusual popularity of the comedy came together with formation of homosexual emancipative discourse in Poland. But many questions are still unanswered: why there aren’t any oral history testimonies from that period? What else could be revealed and what will be a riddle forever? We will look for the answers at our next meetings.   

Dodaj komentarz

Filed under galeria, relacje