Tag Archives: kultura dla tolerancji

RÓŻOWE OKULARY PRL-U. QUEER CAFÉ

Różowe okulary PRL-u” to próba zarysowania „parametrów ukrycia” osób homoseksualnych, biseksualnych i transpłciowych w nieprzychylnej odmiennościom kulturze powojennej Polski. Opowieść o tym, jak film, literatura i sztuki wizualne skrywają centralny dla polskiej kultury homoseksualny sekret, ale też o sposobie, w jaki homoseksualna narracja może wspierać symboliczny, heteroseksualny porządek, nierzadko wymagając od samych „ukrytych” pokazowego wstrętu do inności.

Mężczyzn pożądających mężczyzn szukać będziemy na kinowych ekranach PRL-owskiej Polski – tych, których pragnienie tętni pod powierzchnią oficjalnego przekazu oraz tych, którzy zostali przez rodzimych twórców zamknięci w filmowym fantazmacie zboczeńca. Ich pożądanie może zostać zmedykalizowane, ujęte w niemy nawias malarskiej reprezentacji choroby AIDS. To, wreszcie, pożądanie represjonowane, ukryte w „różowych teczkach” głośnej Akcji Hiacynt.

W toku działania homofobicznej polityki (nie)pamięci seksualność staje się obiektem wykluczenia. Homoseksualizm „pierwszomajowy” i więzienny w wydaniu pisarza i aktora Jerzego Nasierowskiego oraz relacje z poszukiwań osób LGBT żyjących w okresie polskiego socjalizmu pozwolą nam na poznanie przeszłości poprzez historię mówioną. Próba rekonstrukcji gejowskiej czy lesbijskiej pamięci o PRL zdaje się być dziś skazana na niepowodzenie – czy na pewno?

Poszukiwana, poszukiwane –  lesbijka, biseksualista, transka. Niecierpiąca kobiecego spojrzenia, mizoginistyczna polityka kulturowa PRL-u spowodowała, że dotarcie do nieheteronormatywnych rozmówczyń pamiętających tamte czasy jest utrudnione. Podmiot kobiecy w „Różowych okularach PRL-u” budować będziemy jednak na różne sposoby. Interesować nas będzie kobiece spojrzenie na męskie ciało w sztuce i teatrze; rozbijając konsekwentnie patriarchalną optykę przyjrzymy się strategiom kobiecych reżyserek okresu „komuny”. Pamięć kobiet to także pamięć o tych, które wpływały na kształt rzeczywistości Krakowa. Wychodząc na chwilę poza mury czterech miejsc, w których odbywać się będzie historyczne wydanie Queer Cafe, z Fundacją Przestrzeń Kobiet pójdziemy śladami lokalnych „przodkiń z PRL-u”.

Fundacja Kultura dla Tolerancji nigdy nie uciekała od lubieżnego zainteresowania kulturą. Paradując zuchwale po szemranych ulicach Krakowa, w których „wysokie” spotyka się z „niskim”, tym razem spogląda za siebie. W jej centrum zainteresowania znalazł się okres Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i wielcy nieobecni spod szyldu LGBT, spychani na margines opowieści o tamtych czasach. W tegorocznym cyklu Queer Café Kultura dla Tolerancji zrzuci klapki z oczu historii, a na ich miejsce przywdzieje – jakże by inaczej – różowe okulary.

Mieszko Hajkowski

***

The Pink Spectacles of Polish Communism. Queer Café 
 
Our series of meetings is an attempt to discover “”ways of latency”” of homosexual, bisexual and transgender people during Polish post-war decades so hostile towards sexual distinctinction. It is a story of how movies, literature and visual arts concealed homosexual secret but also how queer narration supported a symbolical, heterosexual order which often demanded “”the hidden ones”” to repulse the difference.
 
We will try to discover presence of men who desired men on screens of communist Poland, those whose lust was pulsing under the surface of official record and those who were trapped by indigenous authors in cinematic phantasm of a pervert. Their longing is medicalised in mute braquets of a pittoresque AIDS frame. It is, lastly, a repressed covet hidden in “pink files” of a known Opperation Hyacinth.
 
Sexuality becomes excluded by a homophobic politics of oblivion. “Prison homosexuality of a writer-performer Jerzy Nasierowski and spoken stories of LGBT people living during the times of Polish socialism will let us learn the past. A reconstruction of gay or lesbian consciousness of The People’’s Republic of Poland seems to be doomed to fail. Is it really?
 
We are going to seek after females –– lesbians, bisexual or transexual women. Today it is hard to reach non-heteronormative female interlocutors because of a socialist Poland’’s intolerant cultural politics chauvinistic to a female gaze. We will construct the female entity in a different way. We will focus on a female’’s take on a man’’s body in art or theatre and take a close look on women director’s’ strategies during communism. Memory of women is also a remembrance about those who shaped Krakow’s reality. By leaving the four premises in which Queer Cafes are going to be held, together with Przestrzen Kobiet Foundation we will follow the footsteps of „local “female ancestors”” of communist past.
 
Culture for Tolerance Foundation never avoided a lascivious take-up on culture. It gazes at the past now while audaciously parading through alleys of Krakow on which the highbrow meets the popular. The great LGBT absentees pushed to the margin of the times of The People’’s Republic of Poland are now in its focus. This year’’s Culture for Tolarance Queer Cafes will open the eyes of history and make it wear pink spectacles.
//
M
ieszko Hajkowski

Tłumaczenie/translation: Łukasz M. Maciejewski

Dodaj komentarz

Filed under tekst kuratorski